Nét đẹp Hà Nội: hồ Gươm, phố cổ, Văn Miếu, Hoàng thành Thăng Long, hồ Tây và những góc phố nghìn năm

Hà Nội không ồn ào phô diễn vẻ đẹp của mình. Thành phố nghìn năm văn hiến ấy đẹp trong làn sương sớm trên mặt hồ Gươm, trong tiếng rao đêm ở phố cổ, trong mùi hoa sữa cuối thu, trong những mái ngói rêu phong của đền chùa và những tòa nhà kiến trúc Pháp vàng ươm dưới hàng cây cổ thụ. Người ta thường nói, muốn hiểu Hà Nội, phải đi chậm, ngồi lâu và lắng nghe.

Với du khách, Hà Nội còn là "cửa ngõ" để đến với vịnh Hạ Long, Lan Hạ, Ninh Bình, Sa Pa và nhiều vùng đất đẹp của miền Bắc. Nhưng trước khi lên đường, hãy dành cho thủ đô ít nhất một, hai ngày. Bài viết này đưa bạn qua những nét đẹp đặc trưng nhất của Hà Nội: hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn, phố cổ, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, quảng trường Ba Đình và chùa Một Cột, hồ Tây và chùa Trấn Quốc, cầu Long Biên, Nhà hát Lớn, Nhà thờ Lớn, cùng mùa đẹp, ẩm thực và gợi ý lịch trình.

Thăng Long – Hà Nội: hơn một nghìn năm lịch sử

Năm 1010, vua Lý Thái Tổ ban Chiếu dời đô, chuyển kinh đô từ Hoa Lư về thành Đại La và đặt tên là Thăng Long, nghĩa là "rồng bay lên". Từ đó, vùng đất này trở thành trung tâm chính trị, văn hóa của đất nước qua nhiều triều đại. Năm 2010, Hà Nội long trọng kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội. Chính bề dày lịch sử ấy đã để lại cho thủ đô một kho tàng di tích, đền chùa, phố cổ, làng nghề và nếp sống thanh lịch mà ít thành phố nào có được.

1. Hồ Hoàn Kiếm: trái tim của Hà Nội

Hồ Hoàn Kiếm, hay hồ Gươm, gắn với truyền thuyết vua Lê Lợi trả gươm báu cho Rùa Vàng sau khi đánh thắng giặc Minh. Giữa hồ là Tháp Rùa cổ kính, hình ảnh đã trở thành biểu tượng của Hà Nội. Buổi sáng sớm, quanh hồ là những người tập thể dục, những cụ già tập dưỡng sinh; buổi chiều, mặt hồ lấp lánh nắng; buổi tối, hồ lung linh ánh đèn.

Tháp Rùa giữa hồ Hoàn Kiếm, biểu tượng của Hà Nội. Ảnh: calflier001 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Những hàng cây cổ thụ rủ bóng ven hồ Hoàn Kiếm. Ảnh: Daderot / Wikimedia Commons, CC0.

Vào tối thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật, các tuyến phố quanh hồ trở thành phố đi bộ, với các hoạt động văn hóa, trò chơi dân gian, biểu diễn nghệ thuật đường phố. Đây là thời điểm lý tưởng để dạo quanh hồ, thưởng thức kem Tràng Tiền và cảm nhận nhịp sống của người Hà Nội.

Hồ Hoàn Kiếm lung linh ánh đèn về đêm. Ảnh: cloud.shepherd / Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Cầu Thê Húc và đền Ngọc Sơn

Cây cầu gỗ sơn đỏ Thê Húc, cái tên mang ý nghĩa "nơi đậu ánh sáng ban mai", dẫn vào đền Ngọc Sơn trên đảo Ngọc. Đền thờ Văn Xương Đế Quân, vị thần văn chương, và Đức Thánh Trần Hưng Đạo. Trước cổng đền là Tháp Bút và Đài Nghiên, tượng trưng cho truyền thống hiếu học của người Việt.

Cầu Thê Húc dẫn vào đền Ngọc Sơn. Ảnh: Ziegler175 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Cầu Thê Húc rực đỏ khi lên đèn. Ảnh: Adam Jones / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Cổng đền Ngọc Sơn với những câu đối cổ. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

2. Phố cổ Hà Nội: "36 phố phường"

Ngay phía bắc hồ Gươm là khu phố cổ, thường được gọi là "36 phố phường". Nhiều con phố vẫn mang tên chữ "Hàng" gắn với mặt hàng từng được buôn bán ở đó: Hàng Bạc, Hàng Mã, Hàng Đường, Hàng Buồm, Hàng Thiếc… Những ngôi nhà ống hẹp và sâu, mái ngói, ban công nhỏ và những cửa hàng gia truyền tạo nên nét riêng không lẫn đi đâu được.

Cửa hàng ô mai trên phố Hàng Đường, một nét đặc trưng của phố cổ. Ảnh: Hoangvantoanajc / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Nhịp sống hối hả trên những con phố nhỏ của Hà Nội. Ảnh: Hector Garcia / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Phố cổ đẹp nhất khi bạn đi bộ, len vào những con ngõ nhỏ, ghé chợ Đồng Xuân, ngồi một góc cà phê nhìn dòng người qua lại. Tối cuối tuần có chợ đêm phố cổ trên trục Hàng Đào – Đồng Xuân, bán đủ thứ từ quần áo, đồ lưu niệm đến đồ ăn vặt.

Những gian hàng rực rỡ ở phố cổ Hà Nội về đêm. Ảnh: Hector Garcia / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Phố đường tàu

Ở một số đoạn, đường sắt chạy sát những dãy nhà dân, tạo nên khung cảnh độc đáo từng thu hút rất đông du khách. Tuy nhiên, vì lý do an toàn, việc tụ tập, kinh doanh cà phê sát đường ray đã nhiều lần bị nhắc nhở, hạn chế. Nếu ghé qua, hãy tuân thủ hướng dẫn của cơ quan chức năng, tuyệt đối không đứng, ngồi trên đường ray hay chụp ảnh khi tàu đang đến.

Đường sắt len giữa những dãy nhà ở Hà Nội. Ảnh: xiquinhosilva / Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

3. Văn Miếu – Quốc Tử Giám: nơi lưu giữ truyền thống hiếu học

Văn Miếu được xây dựng năm 1070 thời vua Lý Thánh Tông; năm 1076, Quốc Tử Giám được lập bên cạnh, được xem là trường đại học đầu tiên của Việt Nam. Khu di tích gồm nhiều lớp không gian nối tiếp nhau, với cổng Văn Miếu Môn, Khuê Văn Các, giếng Thiên Quang và khu nhà bia. 82 tấm bia tiến sĩ khắc tên những người đỗ đạt qua các khoa thi xưa đã được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới.

Cổng Văn Miếu Môn, lối vào khu di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Ảnh: Daderot / Wikimedia Commons, CC0.

Khuê Văn Các, biểu tượng của Hà Nội, soi bóng bên giếng Thiên Quang. Ảnh: Daderot / Wikimedia Commons, CC0.

Khuê Văn Các với bốn cửa tròn tượng trưng cho những tia sáng của sao Khuê, ngôi sao chủ về văn chương, đã trở thành biểu tượng của thủ đô. Mùa thi cử, nhiều sĩ tử đến Văn Miếu để cầu may mắn, còn các bạn trẻ thường chọn nơi này để chụp ảnh kỷ niệm tốt nghiệp.

Không gian cổ kính trong khu Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Ảnh: xiquinhosilva / Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

4. Hoàng thành Thăng Long: di sản nghìn năm

Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới năm 2010. Đây là nơi lưu giữ dấu tích của kinh thành qua nhiều triều đại, từ Lý, Trần, Lê đến Nguyễn. Du khách có thể tham quan Đoan Môn, nền điện Kính Thiên với đôi rồng đá tuyệt đẹp, Hậu Lâu, khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu và các hầm, nhà làm việc thời kháng chiến.

Đoan Môn, cổng chính dẫn vào khu Hoàng thành Thăng Long. Ảnh: Guerinf / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Rồng đá ở bậc thềm điện Kính Thiên, kiệt tác điêu khắc thời Lê. Ảnh: Gryffindor / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

5. Quảng trường Ba Đình, Lăng Bác và chùa Một Cột

Quảng trường Ba Đình là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945. Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh nằm ở đây, là nơi hàng triệu người dân và du khách đến viếng. Khi vào lăng, hãy mặc trang phục lịch sự, giữ trật tự và làm theo hướng dẫn; lăng có lịch mở cửa theo buổi sáng một số ngày trong tuần và tạm đóng định kỳ để bảo trì.

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh bên quảng trường Ba Đình. Ảnh: CEphoto, Uwe Aranas / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Cách lăng không xa là chùa Một Cột, được xây dựng năm 1049 thời vua Lý Thái Tông, với kiến trúc độc đáo: ngôi chùa nhỏ đặt trên một cột đá giữa hồ, tượng trưng cho bông sen vươn lên khỏi mặt nước.

Chùa Một Cột với kiến trúc hình bông sen độc đáo. Ảnh: Clay Gilliland / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

6. Hồ Tây và chùa Trấn Quốc

Hồ Tây là hồ nước lớn nhất trong nội đô Hà Nội, nơi người dân tìm đến để hóng gió, đạp xe, ngắm hoàng hôn. Trên bán đảo nhỏ phía đông hồ là chùa Trấn Quốc, ngôi chùa có lịch sử hơn 1.500 năm, được xem là một trong những ngôi chùa cổ nhất Hà Nội, với bảo tháp nhiều tầng soi bóng xuống mặt nước.

Chùa Trấn Quốc với bảo tháp soi bóng xuống hồ Tây. Ảnh: Qjafcc / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Hoàng hôn trên hồ Tây là một trong những khung cảnh đẹp nhất thủ đô. Bạn có thể ngồi ở các quán ven hồ trên đường Thanh Niên hay đường ven hồ, thưởng thức bánh tôm Hồ Tây và ngắm mặt trời lặn dần sau những tòa nhà. Trên hồ còn có một số thuyền, du thuyền nhà hàng phục vụ khách ngắm cảnh.

Hoàng hôn trên hồ Tây, một trong những khung cảnh đẹp nhất Hà Nội. Ảnh: Jon Rawlinson / Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

7. Cầu Long Biên, Nhà hát Lớn và Nhà thờ Lớn

Cầu Long Biên được người Pháp xây dựng từ năm 1898 đến 1902, dài hơn 2 km, là chứng nhân của nhiều biến cố lịch sử. Đi bộ trên cầu lúc chiều muộn, nhìn đoàn tàu chầm chậm lướt qua và dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa, bạn sẽ cảm nhận được một Hà Nội rất khác.

Đoàn tàu chạy qua cầu Long Biên, cây cầu hơn trăm tuổi bắc qua sông Hồng. Ảnh: calflier001 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Nhà hát Lớn Hà Nội được khánh thành năm 1911, mang phong cách kiến trúc Pháp tráng lệ. Đây là nơi tổ chức nhiều chương trình nghệ thuật lớn; bạn có thể xem lịch biểu diễn để thưởng thức một đêm nhạc hay vở diễn tại đây.

Nhà hát Lớn Hà Nội với kiến trúc Pháp đầu thế kỷ XX. Ảnh: AndreasPraefcke / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Nhà thờ Lớn Hà Nội (nhà thờ chính tòa Thánh Giuse) được khánh thành năm 1886, mang phong cách Gothic với hai tháp chuông vuông vức. Khu vực quanh nhà thờ có nhiều quán cà phê, trà chanh nhỏ, là điểm hẹn quen thuộc của giới trẻ.

Nhà thờ Lớn Hà Nội với hai tháp chuông phong cách Gothic. Ảnh: John Ragai / Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

8. Bảo tàng, múa rối nước và Nhà tù Hỏa Lò

Nếu muốn hiểu sâu hơn về lịch sử, văn hóa Việt Nam, Hà Nội có nhiều bảo tàng và điểm tham quan đáng giá:

• Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam: giới thiệu văn hóa của 54 dân tộc, với khu ngoài trời trưng bày nhà rông, nhà sàn, nhà mồ được dựng nguyên mẫu.

• Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và Bảo tàng Lịch sử quốc gia: nhiều hiện vật quý, cách trưng bày hiện đại.

• Nhà tù Hỏa Lò: di tích lịch sử gắn với nhiều giai đoạn đấu tranh; có chương trình tham quan đêm theo từng thời điểm.

• Múa rối nước: loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo của vùng đồng bằng Bắc Bộ, có nhà hát biểu diễn ngay gần hồ Gươm.

9. Làng nghề ven đô

Quanh Hà Nội có nhiều làng nghề truyền thống, rất hợp cho một buổi đi chơi nửa ngày:

• Làng gốm Bát Tràng: nổi tiếng với gốm sứ, bạn có thể tự tay nặn, vẽ một sản phẩm gốm làm kỷ niệm.

• Làng lụa Vạn Phúc: làng dệt lụa lâu đời, những con ngõ treo đầy ô dù sặc sỡ.

• Làng đào Nhật Tân, làng hoa Tây Tựu: rực rỡ vào dịp gần Tết, là nơi chụp ảnh rất đẹp.

• Làng cốm Vòng: nổi tiếng với cốm, đặc sản mùa thu của Hà Nội.

Hà Nội đẹp nhất vào mùa nào?

• Mùa thu (khoảng tháng 9–11): được xem là mùa đẹp nhất, trời trong, nắng nhẹ, hoa sữa nở, cốm làng Vòng vào mùa.

• Mùa xuân (khoảng tháng 1–3): không khí Tết, chợ hoa đào, hoa mai; trời có mưa phùn nhẹ.

• Đầu hè (khoảng tháng 4–5): mùa hoa loa kèn trắng, hoa ban; sau đó trời nóng dần.

• Mùa hè (khoảng tháng 6–8): nóng và có mưa rào; nên tham quan vào sáng sớm và chiều muộn.

• Mùa đông (khoảng tháng 12–2): lạnh, se sắt, rất hợp để thưởng thức các món nóng như phở, bún thang.

Ăn gì ở Hà Nội?

• Phở bò, phở gà: món ăn gắn với Hà Nội, ngon nhất vào bữa sáng.

• Bún chả: chả nướng than hoa ăn với bún, nước chấm chua ngọt.

• Bún thang, bánh cuốn Thanh Trì, chả cá Lã Vọng.

• Bánh tôm Hồ Tây, kem Tràng Tiền, cốm làng Vòng.

• Cà phê trứng: thức uống độc đáo, ngọt béo, rất hợp những ngày se lạnh.

Gợi ý lịch trình 2 ngày ở Hà Nội

• Ngày 1: sáng dạo hồ Gươm, đền Ngọc Sơn; ăn phở; tham quan Văn Miếu – Quốc Tử Giám; chiều ghé Hoàng thành Thăng Long; tối dạo phố cổ, phố đi bộ (nếu vào cuối tuần).

• Ngày 2: sáng viếng Lăng Bác, thăm chùa Một Cột; trưa ăn bún chả; chiều thăm chùa Trấn Quốc, ngắm hoàng hôn hồ Tây; tối đi bộ cầu Long Biên hoặc xem biểu diễn nghệ thuật.

Từ Hà Nội đi du thuyền Hạ Long, Lan Hạ

Sau vài ngày khám phá thủ đô, nhiều du khách tiếp tục hành trình ra vịnh Hạ Long, Lan Hạ. Bạn có thể chọn một chuyến du thuyền trong ngày nếu thời gian ngắn, hoặc du thuyền ngủ đêm 2 ngày 1 đêm, 3 ngày 2 đêm để trải nghiệm hoàng hôn, bình minh giữa vịnh. Nhiều du thuyền có dịch vụ xe đưa đón từ khu phố cổ Hà Nội, rất thuận tiện. Tham khảo thêm bài viết "Từ Hà Nội đến cảng du thuyền Hạ Long, Lan Hạ" trên Hotelux để chọn phương tiện phù hợp.

Lưu ý khi du lịch Hà Nội

• Ăn mặc lịch sự khi vào đền, chùa, lăng, di tích.

• Khi đi bộ qua đường, đi chậm và đều để xe máy dễ tránh; nên dùng vạch sang đường khi có thể.

• Dùng ứng dụng gọi xe hoặc taxi uy tín, hỏi giá trước khi dùng xích lô, xe ôm.

• Giữ đồ cá nhân cẩn thận ở nơi đông người như phố đi bộ, chợ đêm.

• Kiểm tra giờ mở cửa, lịch đóng cửa của từng di tích trước khi đến; vé vào cửa phần lớn ở mức vài chục nghìn đồng, và một số dịp lễ, Tết thành phố có chương trình miễn phí vé.

Giờ mở cửa, giá vé và quy định tham quan có thể thay đổi. Hãy kiểm tra thông tin mới nhất trước khi đi.

Nguồn ảnh

Ảnh đại diện: "Hanoi west side" – Pimnl / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Các ảnh trong bài được ghi nguồn ngay dưới ảnh.