Nét đẹp Thanh Hóa: Thành nhà Hồ, biển Sầm Sơn, Lam Kinh và núi Hàm Rồng

Thanh Hóa – xứ Thanh – là vùng đất “địa linh nhân kiệt” với bề dày lịch sử hàng nghìn năm, nơi có Thành nhà Hồ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới, khu di tích Lam Kinh của nhà Hậu Lê, bãi biển Sầm Sơn sôi động, núi Hàm Rồng bên dòng sông Mã anh hùng và những cánh rừng, đồi núi xanh mát ở phía tây. Với vị trí thuận lợi chỉ cách Hà Nội khoảng 150 km, Thanh Hóa là điểm đến lý tưởng cho cả chuyến nghỉ dưỡng biển lẫn hành trình khám phá lịch sử, văn hóa.

Trong đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tỉnh Thanh Hóa được giữ nguyên, không sáp nhập với tỉnh khác; các đơn vị cấp xã, phường được sắp xếp lại và cấp huyện không còn. Bài viết này đưa bạn qua những nét đẹp đặc trưng nhất của Thanh Hóa: Thành nhà Hồ, Lam Kinh, bãi biển Sầm Sơn, hòn Trống Mái, đền Độc Cước, núi Hàm Rồng và sông Mã, thành phố Thanh Hóa, cùng những gợi ý về Bến En, Pù Luông, ẩm thực và lịch trình.

Cổng Nam Thành nhà Hồ – Di sản văn hóa thế giới. Ảnh: Silviculture / Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Xứ Thanh – vùng đất của những triều đại

Thanh Hóa là tỉnh có diện tích lớn ở Bắc Trung Bộ, trải dài từ vùng biển phía đông đến vùng núi giáp Lào ở phía tây. Đây là quê hương của nhiều triều đại, vua chúa và danh nhân trong lịch sử Việt Nam: nhà Hồ, nhà Hậu Lê, chúa Trịnh, chúa Nguyễn… Chính vì thế, xứ Thanh có mật độ di tích lịch sử dày đặc, cùng nhiều lễ hội, làng nghề và nét văn hóa đặc sắc.

Thành phố Thanh Hóa là trung tâm của tỉnh, với những quảng trường, công viên rộng, phố xá sầm uất và nhiều khách sạn. Đây là điểm dừng chân thuận tiện trước khi tỏa đi các điểm tham quan xung quanh.

Một góc thành phố Thanh Hóa. Ảnh: Колюбакин С.Д. / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Quảng trường rộng ở thành phố Thanh Hóa. Ảnh: Колюбакин С.Д. / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Thành phố Thanh Hóa lung linh về đêm. Ảnh: Rol.vn / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

1. Thành nhà Hồ – kỳ quan kiến trúc đá

Thành nhà Hồ (còn gọi là thành Tây Đô) được Hồ Quý Ly cho xây dựng năm 1397, là kinh đô của nhà Hồ. Công trình được xây bằng những khối đá xanh khổng lồ, có khối nặng hàng chục tấn, xếp chồng khít lên nhau mà không cần chất kết dính, đến nay vẫn đứng vững sau hơn 600 năm. Năm 2011, Thành nhà Hồ được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới.

Thành có bốn cổng theo bốn hướng, trong đó cổng Nam là cổng chính với ba vòm cửa lớn. Du khách có thể đi dạo quanh bốn cổng, ngắm những bức tường đá rêu phong, tìm hiểu kỹ thuật xây dựng độc đáo và ghé thăm di tích Đàn tế Nam Giao gần đó. Thành nằm cách thành phố Thanh Hóa khoảng 45 km về phía tây bắc.

Tường thành bằng đá xanh khổng lồ của Thành nhà Hồ. Ảnh: Loi Nguyen Duc / Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Cổng Bắc Thành nhà Hồ. Ảnh: Silviculture / Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Cổng Đông Thành nhà Hồ phủ rêu phong. Ảnh: Silviculture / Wikimedia Commons, phạm vi công cộng.

Một đoạn tường thành đá cổ. Ảnh: Doãn Hiệu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Hiện vật ngói cổ liên quan đến Thành nhà Hồ. Ảnh: Nhi NV / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

2. Khu di tích Lam Kinh – đất phát tích nhà Hậu Lê

Lam Kinh là quê hương của Lê Lợi – người lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn và sáng lập nhà Hậu Lê. Khu di tích nằm giữa núi rừng xanh mát, với điện Lam Kinh được phục dựng, hồ nước, cầu Bạch, Vĩnh Lăng – lăng mộ vua Lê Thái Tổ, bia Vĩnh Lăng và nhiều lăng mộ các vua, hoàng hậu nhà Lê. Những tượng đá voi, tê giác, ngựa, sư tử đặt trước lăng là những tác phẩm điêu khắc đá tiêu biểu của thế kỷ XV; một số hiện vật hiện được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Hằng năm, lễ hội Lam Kinh được tổ chức vào khoảng tháng 8 âm lịch.

Tượng đá voi, tê giác, ngựa từ lăng vua Lê Lợi, trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Ảnh: Daderot / Wikimedia Commons, CC0.

3. Bãi biển Sầm Sơn – thiên đường biển xứ Thanh

Sầm Sơn cách thành phố Thanh Hóa khoảng 16 km, là một trong những bãi biển nổi tiếng và lâu đời nhất miền Bắc. Bãi cát dài, thoải, nước biển trong, sóng vừa phải, rất thích hợp cho tắm biển và vui chơi gia đình. Dọc bờ biển là hệ thống khách sạn, nhà hàng, quảng trường và khu vui chơi, sôi động nhất vào mùa hè.

Buổi sáng sớm, du khách có thể ra bãi biển xem ngư dân kéo lưới, mua hải sản tươi ngay tại bến thuyền. Buổi tối, quảng trường biển và phố đi bộ rực rỡ ánh đèn, nhiều hoạt động biểu diễn, ẩm thực đường phố.

Bãi biển Sầm Sơn với bãi cát dài. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Bãi biển Sầm Sơn nhìn từ hòn Cổ Giải. Ảnh: Bách Trần / Wikimedia Commons, CC0.

Bãi cát rộng ở Sầm Sơn. Ảnh: Nguyễn Thanh Quang / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Biển Sầm Sơn nhộn nhịp mùa hè. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Những con sóng vỗ bờ ở Sầm Sơn. Ảnh: Kevin Walsh / Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Ghềnh đá nhìn ra biển ở Sầm Sơn. Ảnh: Hungda / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Bến thuyền với những chiếc thuyền của ngư dân. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Thành phố biển Sầm Sơn nhìn từ trên cao. Ảnh: Haideng / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

4. Núi Trường Lệ, hòn Trống Mái và đền Độc Cước

Ở phía nam bãi biển Sầm Sơn, núi Trường Lệ là điểm tham quan hấp dẫn với nhiều di tích và cảnh đẹp. Nổi tiếng nhất là hòn Trống Mái – hai khối đá lớn tựa vào nhau như đôi chim trống mái, gắn với truyền thuyết tình yêu thủy chung. Đền Độc Cước nằm trên hòn Cổ Giải, thờ vị thần một chân có công trừ yêu diệt quái, che chở ngư dân. Từ đây, du khách có thể ngắm toàn cảnh biển Sầm Sơn rộng lớn.

Hòn Trống Mái trên núi Trường Lệ. Ảnh: Hungda / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Cổng đền Độc Cước. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đền thờ thần Độc Cước với mái ngói cổ. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Nhà thờ giáo xứ Sầm Sơn. Ảnh: Bách Trần / Wikimedia Commons, CC0.

5. Núi Hàm Rồng và dòng sông Mã

Ngay cửa ngõ phía bắc thành phố, núi Hàm Rồng bên dòng sông Mã là danh thắng gắn với lịch sử kháng chiến hào hùng. Cầu Hàm Rồng bắc qua sông Mã từng là mục tiêu đánh phá ác liệt trong chiến tranh, trở thành biểu tượng của ý chí kiên cường. Du khách có thể leo lên núi Ngọc, núi Rồng để ngắm toàn cảnh dòng sông, cây cầu và thành phố. Gần đó là Tượng đài Thanh niên xung phong tưởng nhớ những người đã góp công bảo vệ cầu.

Núi Ngọc và cầu Hàm Rồng bên dòng sông Mã. Ảnh: Payasoaimar / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Dòng sông Mã và dãy núi Hàm Rồng. Ảnh: Payasoaimar / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Tượng đài Thanh niên xung phong ở Hàm Rồng. Ảnh: Linhcandng / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

6. Bến En, Pù Luông và miền tây xứ Thanh

Miền tây Thanh Hóa có thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ. Vườn quốc gia Bến En với hồ Sông Mực rộng lớn, nhiều đảo nhỏ, rừng nguyên sinh và hệ động thực vật phong phú. Pù Luông nổi tiếng với ruộng bậc thang, bản làng người Thái, cọn nước và không khí trong lành – điểm đến nghỉ dưỡng yêu thích của nhiều du khách (Hotelux đã có bài riêng về nét đẹp Pù Luông). Ngoài ra, suối cá thần Cẩm Lương với hàng nghìn con cá sống trong suối trong xanh cũng là điểm tham quan độc đáo.

7. Hải Tiến và những bãi biển mới

Bên cạnh Sầm Sơn, xứ Thanh còn có nhiều bãi biển đẹp, yên tĩnh hơn như Hải Tiến, Hải Hòa, Nam Sầm Sơn… với bãi cát dài, rặng phi lao và nhiều khu nghỉ dưỡng mới. Đây là lựa chọn phù hợp cho những gia đình muốn tránh cảnh đông đúc mùa cao điểm. Buổi sáng sớm, du khách có thể ngắm bình minh trên biển, xem ngư dân đánh bắt gần bờ; buổi chiều thả diều, chơi thể thao bãi biển. Hải sản tươi ngon và giá cả hợp lý cũng là điểm cộng của những bãi biển này.

8. Lễ hội và văn hóa xứ Thanh

Thanh Hóa có nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc như lễ hội Lam Kinh tưởng nhớ vua Lê Thái Tổ, lễ hội đền Bà Triệu tưởng nhớ nữ anh hùng Triệu Thị Trinh, lễ hội cầu ngư của ngư dân Sầm Sơn, cùng các lễ hội của đồng bào Mường, Thái ở miền núi. Nghệ thuật trò Xuân Phả – một loại hình diễn xướng dân gian độc đáo – và hò sông Mã là những di sản văn hóa đặc trưng của vùng đất này. Nếu đến đúng dịp lễ hội, du khách sẽ được hòa mình vào không khí rộn ràng và hiểu thêm về chiều sâu văn hóa xứ Thanh.

Xứ Thanh còn là quê hương của nhiều làng nghề truyền thống như chiếu cói Nga Sơn, đúc đồng Trà Đông, dệt thổ cẩm của người Thái, người Mường. Mua một chiếc chiếu cói hay một món đồ thủ công làm quà là cách ý nghĩa để lưu giữ kỷ niệm về vùng đất này.

Mùa nào đẹp nhất để đi Thanh Hóa?

• Tháng 4 – tháng 8: mùa du lịch biển Sầm Sơn, Hải Tiến.

• Tháng 1 – tháng 3: mùa lễ hội, tham quan di tích, trời mát mẻ.

• Tháng 5 – tháng 6, tháng 9 – tháng 10: mùa lúa ở Pù Luông, miền tây xứ Thanh.

• Tháng 8 âm lịch: lễ hội Lam Kinh.

Cách di chuyển đến Thanh Hóa

• Ô tô, xe khách: từ Hà Nội theo cao tốc Bắc – Nam, khoảng 2–2,5 giờ.

• Tàu hỏa: ga Thanh Hóa nằm trên tuyến đường sắt Bắc – Nam.

• Máy bay: cảng hàng không Thọ Xuân có chuyến bay từ TP.HCM và một số thành phố.

• Tại chỗ: taxi, xe buýt đi Sầm Sơn; thuê xe riêng đi Thành nhà Hồ, Lam Kinh.

Ẩm thực xứ Thanh

• Nem chua Thanh Hóa: đặc sản nổi tiếng, chua nhẹ, thơm lá ổi, tỏi ớt.

• Bánh gai Tứ Trụ: bánh làm từ lá gai, nhân đỗ xanh, dừa.

• Chè lam Phủ Quảng: món quà quê dẻo thơm vị gừng.

• Gỏi cá nhệch: món ăn đặc sắc vùng biển.

• Bánh cuốn, bánh răng bừa: món sáng dân dã.

• Hải sản Sầm Sơn: tôm, cua, mực, ghẹ tươi ngon.

Gợi ý lịch trình Thanh Hóa 3 ngày 2 đêm

Ngày 1: Từ Hà Nội đi Thanh Hóa, tham quan núi Hàm Rồng, cầu Hàm Rồng. Chiều về Sầm Sơn tắm biển, tối dạo quảng trường biển.

Ngày 2: Sáng tham quan hòn Trống Mái, đền Độc Cước. Chiều đi Thành nhà Hồ, ghé Đàn tế Nam Giao.

Ngày 3: Tham quan khu di tích Lam Kinh, mua nem chua, bánh gai rồi về Hà Nội. Nếu có thêm thời gian, đi tiếp Pù Luông hoặc Bến En.

Thanh Hóa cho từng kiểu du khách

• Gia đình: biển Sầm Sơn, hòn Trống Mái, suối cá thần.

• Người yêu lịch sử: Thành nhà Hồ, Lam Kinh, Hàm Rồng.

• Cặp đôi: bình minh Sầm Sơn, nghỉ dưỡng Pù Luông.

• Thích khám phá thiên nhiên: Bến En, Pù Luông, miền tây xứ Thanh.

Kinh nghiệm chụp ảnh ở Thanh Hóa

• Thành nhà Hồ: chụp cổng Nam vào buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, khi nắng xiên làm nổi bật bề mặt đá.

• Sầm Sơn: chụp bình minh trên biển từ núi Trường Lệ hoặc bãi cát phía bắc.

• Hàm Rồng: leo núi Ngọc lúc hoàng hôn để chụp toàn cảnh sông Mã và cây cầu.

• Lam Kinh: chụp điện Lam Kinh và hồ nước phản chiếu vào buổi sáng yên tĩnh.

Lưu ý khi du lịch Thanh Hóa

• Mùa hè Sầm Sơn rất đông, nên đặt phòng sớm và hỏi giá trước khi dùng dịch vụ.

• Tắm biển ở khu vực có cứu hộ, tuân thủ cờ báo.

• Ăn mặc lịch sự khi tham quan đền, chùa, di tích.

• Mua nem chua, đặc sản ở cơ sở uy tín, kiểm tra hạn dùng.

Giá vé tham quan, giá dịch vụ và lịch lễ hội có thể thay đổi. Hãy kiểm tra thông tin mới nhất trước chuyến đi.

Nguồn ảnh

Ảnh đại diện: "Tay Do castle South gate" – Silviculture / Wikimedia Commons, phạm vi công cộng. Các ảnh trong bài được ghi nguồn ngay dưới ảnh.