Nét đẹp Pleiku – Gia Lai: Biển Hồ, núi lửa Chư Đăng Ya, đồi chè và cà phê đất đỏ

Pleiku là phố núi nằm trên cao nguyên đất đỏ bazan của Tây Nguyên. Ở đây có hồ nước xanh giữa rừng thông, những con đường đất đỏ xuyên qua đồi cà phê, và mùa dã quỳ vàng rực trên các miệng núi lửa đã tắt. Người ta vẫn nhắc đến Pleiku với "phố núi cao, phố núi đầy sương", nơi trời se lạnh buổi sớm, nắng trong vào trưa và gió cao nguyên thổi suốt mùa khô. Không đông đúc như Đà Lạt, Pleiku giữ nhịp sống chậm, bình dị và đậm bản sắc của người Jrai, Ba Na.

Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Gia Lai và tỉnh Bình Định hợp nhất thành tỉnh Gia Lai mới, trung tâm hành chính đặt tại Quy Nhơn. Pleiku vì thế vẫn thuộc Gia Lai, nhưng nay nằm trong một tỉnh trải dài từ cao nguyên xuống tận biển. Bài viết này tập trung vào vùng cao nguyên Pleiku và phía tây tỉnh Gia Lai: Biển Hồ, đồi chè và con đường hàng thông, chùa Minh Thành, núi lửa Chư Đăng Ya và Hàm Rồng, vùng cà phê đất đỏ, đèo Mang Yang, An Khê, văn hóa Jrai – Ba Na, ẩm thực phố núi, kèm mùa đẹp, lịch trình và kinh nghiệm cho từng kiểu du khách.

Biển Hồ – “đôi mắt Pleiku” giữa cao nguyên. Ảnh: Phan Xuân Chánh (Pxchanh) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Pleiku: phố núi trên cao nguyên bazan

Pleiku nằm ở độ cao khoảng 700–800 m so với mực nước biển, trên một cao nguyên rộng với lớp đất đỏ bazan màu mỡ do núi lửa để lại từ hàng triệu năm trước. Chính địa hình này tạo nên khí hậu mát mẻ quanh năm, chia hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, mùa khô từ khoảng tháng 11 đến tháng 4. Phố xá không quá đông, những con dốc thoai thoải, hàng cây xanh và bầu trời trong khiến Pleiku mang vẻ đẹp rất riêng: vừa hiện đại, vừa phảng phất nét hoang sơ của đại ngàn.

Về đêm, thành phố lên đèn trên những triền đồi, nhìn từ trên cao như một dải sao lấp lánh giữa cao nguyên. Buổi sáng, người Pleiku thường bắt đầu ngày mới bằng một tô phở khô và ly cà phê đậm đặc, nhâm nhi trong cái se lạnh đặc trưng của phố núi.

Pleiku lên đèn về đêm. Ảnh: Tycho / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Những cánh đồng thoai thoải trên cao nguyên Pleiku. Ảnh: NDS / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

1. Biển Hồ (hồ T'Nưng) – “đôi mắt Pleiku”

Biển Hồ, người Jrai gọi là hồ T'Nưng, cách trung tâm Pleiku khoảng 7 km về phía bắc. Đây là hồ nước ngọt hình thành trên miệng núi lửa đã ngừng hoạt động, rộng hàng trăm héc-ta, nước trong xanh quanh năm và là nguồn cung cấp nước sinh hoạt cho thành phố. Vì vẻ đẹp tĩnh lặng giữa rừng thông, Biển Hồ được ví như “đôi mắt Pleiku”.

Điểm ngắm đẹp nhất là con đường bậc thang dẫn xuống lòng hồ, hai bên là hàng thông già. Buổi sáng sớm, sương mỏng phủ trên mặt nước, gió nhẹ tạo nên những gợn sóng lăn tăn như biển thu nhỏ. Hoàng hôn ở Biển Hồ cũng rất đẹp, khi mặt trời xuống sau rặng thông và mặt hồ ánh lên màu vàng cam. Du khách nên giữ gìn vệ sinh vì đây là nguồn nước sinh hoạt của cả thành phố.

Mặt hồ T'Nưng rộng lớn giữa rừng cây. Ảnh: Phó Nháy / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Hàng thông soi bóng xuống mặt nước Biển Hồ. Ảnh: Phan Xuân Chánh (Pxchanh) / Wikimedia Commons, CC0.

Con đường men theo đồi thông quanh Biển Hồ. Ảnh: Phan Xuân Chánh (Pxchanh) / Wikimedia Commons, CC0.

2. Đồi chè và con đường hàng thông

Cách Biển Hồ không xa là khu đồi chè Biển Hồ, nơi những luống chè xanh mướt trải dài theo triền đồi. Điểm check-in nổi tiếng là con đường thẳng tắp xuyên giữa đồi chè, hai bên là hai hàng thông cao vút. Buổi sáng, ánh nắng xuyên qua tán thông tạo nên những vệt sáng rất đẹp để chụp ảnh. Đây là nơi được giới trẻ và các cặp đôi yêu thích, đặc biệt vào mùa khô khi trời trong xanh.

Khi đến đây, hãy đi nhẹ nhàng trên đường, không giẫm lên luống chè và không bẻ cành. Khu vực là đồn điền sản xuất, nên hãy tôn trọng người lao động và làm theo hướng dẫn tại chỗ nếu có.

Con đường hàng thông với dãy núi xa trên cao nguyên Gia Lai. Ảnh: Quangpraha / Wikimedia Commons, CC0.

3. Chùa Minh Thành – ngôi chùa mang dáng dấp Á Đông

Nằm ngay trong thành phố, chùa Minh Thành nổi bật với lối kiến trúc chịu ảnh hưởng phong cách chùa Nhật Bản và Trung Hoa cổ, với mái cong nhiều lớp, cổng tam quan uy nghi và ngọn bảo tháp nhiều tầng vươn cao. Khuôn viên chùa rộng, nhiều cây xanh, hồ nước và tượng Phật, Bồ Tát. Vào dịp lễ Phật đản, Vu Lan hay Tết, chùa rực rỡ đèn hoa và thu hút đông đảo người dân, du khách.

Khi tham quan, du khách nên ăn mặc lịch sự, giữ yên lặng và không chụp ảnh gây ảnh hưởng đến người đang lễ Phật. Buổi chiều muộn, ánh nắng chiếu lên tháp chùa tạo nên khung cảnh rất đẹp.

Bảo tháp nhiều tầng và khuôn viên chùa Minh Thành, Pleiku. Ảnh: Genghiskhan / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Ngọn tháp chùa Minh Thành vươn lên giữa trời xanh. Ảnh: Liftold / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

4. Núi lửa Chư Đăng Ya, Hàm Rồng và mùa dã quỳ

Cao nguyên Pleiku có nhiều núi lửa đã tắt, trong đó nổi tiếng nhất là núi lửa Chư Đăng Ya, cách trung tâm khoảng 30 km về phía đông bắc. Miệng núi lửa hình phễu, sườn núi phủ đầy những ruộng khoai lang, ngô, đậu của người Jrai. Mỗi năm vào khoảng tháng 11, hoa dã quỳ nở vàng rực khắp sườn núi, và nơi đây thường tổ chức lễ hội hoa dã quỳ thu hút rất đông du khách.

Gần thành phố hơn là núi Hàm Rồng (Chư Hdrông), cách trung tâm khoảng 10 km về phía nam. Đây cũng là một núi lửa đã ngừng hoạt động, là một trong những điểm cao nhất quanh Pleiku. Từ đỉnh núi, du khách có thể phóng tầm mắt ra toàn cảnh thành phố và những cánh đồng cà phê, ruộng rẫy. Đường lên núi có đoạn dốc, nên đi vào sáng sớm hoặc chiều mát, mang giày có độ bám tốt.

Khu vực núi lửa Hàm Rồng gần Pleiku. Ảnh: Trần Thùy Chi / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

5. Vùng cà phê đất đỏ – hương vị của cao nguyên

Gia Lai là một trong những vùng trồng cà phê, hồ tiêu và cao su lớn của Tây Nguyên. Đi ra ngoại ô Pleiku, du khách sẽ bắt gặp những đồi cà phê bạt ngàn trên nền đất đỏ bazan, xen lẫn những hàng muồng, hàng keo chắn gió. Vào khoảng tháng 1–3, khi hoa cà phê nở trắng muốt, cả vùng thơm ngát hương hoa. Đến mùa thu hoạch, thường từ khoảng tháng 10 đến tháng 12, những chùm quả chín đỏ trĩu cành, người dân tất bật hái và phơi cà phê trên những sân rộng.

Khu vực Đăk Đoa, Chư Sê và các vùng lân cận có nhiều nông trại cà phê, tiêu. Một số nơi mở cửa đón khách tham quan, trải nghiệm hái cà phê, rang xay và thưởng thức ngay tại vườn. Hãy hỏi trước nếu muốn vào vườn, và mua cà phê, tiêu trực tiếp từ nông hộ hoặc cửa hàng có nguồn gốc rõ ràng.

Hoa cà phê nở trắng trên cao nguyên. Ảnh: Tycho / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Vườn cà phê trên đất đỏ bazan Gia Lai. Ảnh: Stef vnmq / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Đất đỏ bazan và dãy núi ở vùng Đăk Đoa. Ảnh: Phan Xuân Chánh (Pxchanh) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

6. Đèo Mang Yang, Đá Chải và những khung cảnh đại ngàn

Rời Pleiku theo quốc lộ 19 về phía đông, du khách sẽ vượt đèo Mang Yang – con đèo nổi tiếng của Tây Nguyên, gắn với câu nói “Mang Yang ai qua mà không vương sầu”. Ngày nay đường đèo đã được mở rộng, hai bên là những cánh rừng, đồi cỏ và những khúc cua mở ra khung cảnh núi non hùng vĩ. Hãy đi chậm, dừng xe ở những điểm an toàn để ngắm cảnh.

Ở khu vực Mang Yang, những ngọn đồi đá như Đá Chải là điểm ngắm cảnh được người dân địa phương yêu thích. Từ trên cao, có thể nhìn bao quát thị trấn, đồi rẫy và những dãy núi của Trường Sơn Nam. Vùng này còn có những dòng sông, hồ thủy điện trong xanh giữa núi rừng.

Đường đèo Mang Yang uốn lượn giữa núi rừng. Ảnh: Dongson.vmvn / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Đồi đá Đá Chải ở vùng Mang Yang. Ảnh: Phan Xuân Chánh (Pxchanh) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Toàn cảnh khu vực Mang Yang nhìn từ Đá Chải. Ảnh: Phan Xuân Chánh (Pxchanh) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Dòng sông lấp lánh nắng ở khu vực Mang Yang. Ảnh: Phan Xuân Chánh (Pxchanh) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Mặt hồ thủy điện Đăk Pi Hao giữa đồi núi. Ảnh: Phan Xuân Chánh (Pxchanh) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

7. An Khê – vùng đất Tây Sơn thượng đạo

Tiếp tục theo quốc lộ 19 là An Khê, vùng đất gắn với lịch sử khởi nghiệp của anh em Tây Sơn thế kỷ XVIII, còn được gọi là Tây Sơn thượng đạo. Từ An Khê, đèo An Khê dẫn xuống vùng đồng bằng ven biển – nay cũng thuộc tỉnh Gia Lai sau sáp nhập. Nếu có thời gian, du khách có thể nối hành trình Pleiku – An Khê – Quy Nhơn để trải nghiệm trọn vẹn tỉnh Gia Lai mới: từ phố núi xuống phố biển trong một chuyến đi.

Khung cảnh An Khê với núi đồi bao quanh. Ảnh: Dongson.vmvn / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Đèo An Khê nối cao nguyên với vùng ven biển. Ảnh: NDS / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

8. Văn hóa Jrai, Ba Na – nhà rông, cồng chiêng và thổ cẩm

Gia Lai là quê hương của người Jrai và Ba Na, với những làng truyền thống có nhà rông mái cao, nhà sàn dài và nhà mồ với các tượng gỗ độc đáo. Ngay gần Pleiku, du khách có thể ghé làng Plei Ốp hoặc các làng ở khu vực Chư Păh, Ia Grai để tìm hiểu đời sống, kiến trúc và phong tục của đồng bào. Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại – vẫn hiện diện trong các lễ hội của làng như mừng lúa mới, lễ bỏ mả.

Thổ cẩm của người Jrai nổi bật với nền đen, sọc đỏ và những hoa văn hình học tinh tế, được dệt bằng khung dệt thủ công. Nhiều bảo tàng trong nước trưng bày trang phục Jrai như một phần di sản văn hóa của Tây Nguyên. Khi đến làng, hãy xin phép trước khi chụp ảnh người dân và các không gian thiêng, không tự ý vào nhà mồ hay nhà rông khi chưa được mời.

Trang phục truyền thống của người Jrai (trái) tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam. Ảnh: Daderot / Wikimedia Commons, CC0.

Hoa văn thổ cẩm Jrai với sắc đỏ, đen đặc trưng. Ảnh: Daderot / Wikimedia Commons, CC0.

9. Thủy điện Ialy và những điểm đến khác

Ở phía tây bắc tỉnh, trên dòng Sê San, thủy điện Ialy là một trong những công trình thủy điện lớn của Tây Nguyên, tạo nên hồ nước mênh mông giữa núi rừng. Ngoài ra, Gia Lai còn có thác Phú Cường (khu vực Chư Sê) với dòng nước đổ xuống từ vách đá bazan; Vườn quốc gia Kon Ka Kinh với rừng nguyên sinh và hệ sinh thái phong phú; khu bảo tồn Kon Chư Răng với thác K50 hùng vĩ ở khu vực Kbang – điểm đến dành cho những ai thích trekking, khám phá thiên nhiên hoang dã.

Đập và hồ thủy điện Ialy trên sông Sê San. Ảnh: Tycho / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Mùa nào đẹp nhất để đi Pleiku?

• Tháng 11 – tháng 12: mùa dã quỳ vàng rực, trời bắt đầu khô, se lạnh; đẹp nhất để săn ảnh núi lửa Chư Đăng Ya.

• Tháng 1 – tháng 3: mùa hoa cà phê nở trắng, trời trong, nắng nhẹ; thích hợp đi Biển Hồ, đồi chè.

• Tháng 3 – tháng 4: cuối mùa khô, có thể nắng gắt vào buổi trưa nhưng trời rất trong.

• Tháng 5 – tháng 10: mùa mưa, cảnh vật xanh mướt nhưng mưa nhiều vào buổi chiều; đường vào một số thác, rừng có thể trơn trượt.

Cách di chuyển đến Pleiku

• Máy bay: sân bay Pleiku nằm gần trung tâm, có các chuyến bay từ Hà Nội, TP.HCM và một số thành phố khác.

• Xe khách: có tuyến từ TP.HCM, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Buôn Ma Thuột, Kon Tum.

• Xe cá nhân: theo quốc lộ 14 (đường Hồ Chí Minh) hoặc quốc lộ 19 từ Quy Nhơn lên.

• Di chuyển tại chỗ: thuê xe máy, taxi hoặc xe công nghệ; đi các điểm xa như Chư Đăng Ya, Mang Yang nên thuê xe theo ngày.

Ẩm thực phố núi Pleiku

• Phở khô Gia Lai (phở hai tô): một tô bánh phở khô trộn thịt bằm, một tô nước dùng riêng – món sáng quen thuộc của người Pleiku.

• Bún mắm cua: nước dùng thơm vị mắm cua, ăn kèm rau sống.

• Bò một nắng: thịt bò tẩm ướp phơi một nắng, nướng lên chấm muối kiến vàng.

• Muối kiến vàng: đặc sản độc đáo của Tây Nguyên, vị chua cay, béo thơm.

• Gà nướng, cơm lam: món ăn dân dã của đồng bào, nướng trên bếp than hồng.

• Cà phê phố núi: nhâm nhi ly cà phê đậm vị trong những quán nhỏ giữa sương sớm.

Gợi ý lịch trình Pleiku 3 ngày 2 đêm

Ngày 1: Đến Pleiku, ăn phở khô, tham quan chùa Minh Thành, Quảng trường Đại Đoàn Kết. Chiều ghé Biển Hồ ngắm hoàng hôn, tối dạo phố, thưởng thức cà phê.

Ngày 2: Sáng sớm đi đồi chè và con đường hàng thông, sau đó đến núi lửa Chư Đăng Ya (mùa dã quỳ) hoặc làng dân tộc. Chiều leo núi Hàm Rồng ngắm toàn cảnh thành phố.

Ngày 3: Tham quan vườn cà phê, tìm hiểu quy trình rang xay; mua đặc sản. Nếu tiếp tục hành trình, đi đèo Mang Yang – An Khê – xuống Quy Nhơn.

Pleiku cho từng kiểu du khách

• Cặp đôi: Biển Hồ lúc bình minh, con đường hàng thông, cà phê view đồi.

• Gia đình: chùa Minh Thành, Biển Hồ, trải nghiệm vườn cà phê.

• Nhiếp ảnh: mùa dã quỳ trên núi lửa, bình minh Biển Hồ, đèo Mang Yang.

• Phượt, trekking: Kon Ka Kinh, Kon Chư Răng, thác K50, cung đường Pleiku – An Khê – Quy Nhơn.

Kinh nghiệm chụp ảnh ở Pleiku

• Bình minh ở Biển Hồ và đồi chè: có sương mỏng, ánh sáng mềm.

• Mùa dã quỳ: chụp buổi sáng khi trời trong, nắng chưa gắt.

• Từ đỉnh Hàm Rồng hoặc Đá Chải: chụp toàn cảnh vào chiều muộn.

• Xin phép trước khi chụp người dân và nhà rông, nhà mồ.

Lưu ý khi du lịch Pleiku

• Buổi sáng và tối trời se lạnh, nên mang áo khoác mỏng.

• Mùa khô nắng và bụi đất đỏ; mang khẩu trang, kem chống nắng.

• Không xả rác ở Biển Hồ – nguồn nước sinh hoạt của thành phố.

• Không leo trèo nguy hiểm ở miệng núi lửa, thác nước; tuân thủ biển báo.

• Tôn trọng phong tục, không gian thiêng của đồng bào dân tộc.

Giá dịch vụ, lịch lễ hội và thời gian mở cửa có thể thay đổi. Hãy kiểm tra thông tin mới nhất trước chuyến đi.

Nguồn ảnh

Ảnh đại diện: "Biển Hồ- Gia Lai" – Phan Xuân Chánh (Pxchanh) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Các ảnh trong bài được ghi nguồn ngay dưới ảnh.