Nét đẹp Côn Đảo: biển hoang sơ, di tích nhà tù, nghĩa trang Hàng Dương và mùa rùa đẻ

Côn Đảo là nơi mà vẻ đẹp thiên nhiên và chiều sâu lịch sử hòa quyện hiếm có. Một bên là biển xanh trong vắt, những bãi cát hoang sơ, rừng nguyên sinh phủ kín núi và mùa rùa biển lên bờ đẻ trứng; một bên là hệ thống nhà tù từng được gọi là "địa ngục trần gian", nghĩa trang Hàng Dương linh thiêng và những câu chuyện về lòng kiên trung của các chiến sĩ cách mạng. Đến Côn Đảo, du khách vừa được nghỉ ngơi giữa thiên nhiên, vừa có một hành trình về nguồn đầy xúc động.

Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu được hợp nhất vào Thành phố Hồ Chí Minh, và Côn Đảo trở thành đặc khu Côn Đảo thuộc TP.HCM. Bài viết này đưa bạn qua những nét đẹp đặc trưng nhất của Côn Đảo: thị trấn yên bình, hệ thống di tích nhà tù, nghĩa trang Hàng Dương, Đền thờ Côn Đảo, các bãi biển, Hòn Bảy Cạnh mùa rùa đẻ, Mũi Cá Mập, Vườn quốc gia Côn Đảo, kèm giá vé tham khảo, mùa đẹp, lịch trình và những lưu ý quan trọng.

Hoàng hôn trên biển Côn Đảo. Ảnh: Terminalwlyonline / Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Côn Đảo: quần đảo giữa biển Đông

Côn Đảo là quần đảo gồm 16 hòn đảo lớn nhỏ, nằm cách bờ biển phía nam khoảng hơn 180 km, trong đó đảo Côn Sơn là đảo lớn nhất và là nơi tập trung dân cư. Phần lớn diện tích quần đảo thuộc Vườn quốc gia Côn Đảo với rừng nguyên sinh, rạn san hô và thảm cỏ biển phong phú. Nhờ ít chịu tác động của đô thị hóa, Côn Đảo vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ, không khí trong lành và nhịp sống chậm rãi.

Khu trung tâm Côn Đảo yên bình bên bờ biển. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Con đường ven biển uốn lượn quanh đảo Côn Sơn. Ảnh: Thuy Vu Rhys / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Khu trung tâm nhỏ gọn, đường phố sạch sẽ, rợp bóng cây bàng. Đạp xe hoặc chạy xe máy dọc con đường ven biển, ngắm những ngôi nhà cũ thời Pháp và biển xanh bên cạnh là cách tuyệt vời để cảm nhận Côn Đảo.

1. Hệ thống di tích nhà tù Côn Đảo

Hệ thống nhà tù Côn Đảo được thực dân Pháp xây dựng từ năm 1862 và tiếp tục được sử dụng qua nhiều giai đoạn, là nơi giam giữ hàng chục nghìn chiến sĩ cách mạng và người yêu nước. Ngày nay, du khách có thể tham quan các khu di tích như Nhà tù Côn Đảo (Banh I), trại Phú Hải, Chuồng Cọp, trại Phú Sơn… Những dãy phòng giam, hầm biệt lập, song sắt lạnh lẽo vẫn còn đó, kể lại một thời kỳ đau thương nhưng anh dũng.

Dãy phòng giam trong khu di tích nhà tù Côn Đảo. Ảnh: Tycho / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Trại Phú Hải, một trong những trại giam lớn nhất Côn Đảo. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Khu di tích Chuồng Cọp với tường đá kiên cố. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Giá vé tham khảo: vé tham quan khoảng 40.000 đồng/người, dùng chung cho Bảo tàng Côn Đảo, khu di tích nhà tù và Dinh Chúa Đảo. Nên đi cùng hướng dẫn viên để nghe kể chi tiết về từng khu di tích. Hãy ăn mặc lịch sự và giữ thái độ trang nghiêm khi tham quan.

2. Nghĩa trang Hàng Dương và mộ chị Võ Thị Sáu

Nghĩa trang Hàng Dương là nơi yên nghỉ của hàng nghìn chiến sĩ cách mạng đã hy sinh trong các nhà tù Côn Đảo, trong đó có nữ anh hùng Võ Thị Sáu. Nghĩa trang được chia thành nhiều khu, rợp bóng cây, không gian tĩnh lặng và trang nghiêm. Nhiều du khách chọn viếng nghĩa trang vào buổi tối, dâng hương, hoa và thắp nến tri ân.

Lối đi rợp bóng cây trong nghĩa trang Hàng Dương. Ảnh: Lam Tr Th / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Đài tưởng niệm tại nghĩa trang Hàng Dương. Ảnh: Lam Tr Th / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Cổng vào khu nghĩa trang Hàng Dương. Ảnh: Lam Tr Th / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Vào nghĩa trang không thu phí. Khi viếng, hãy ăn mặc kín đáo, nói nhỏ, không đùa giỡn, không chụp ảnh thiếu tôn trọng. Nhiều người còn ghé miếu Bà Phi Yến (An Sơn Miếu), một di tích tâm linh gắn với lịch sử đảo.

3. Đền thờ Côn Đảo

Đền thờ Côn Đảo là công trình tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, được xây dựng theo kiến trúc truyền thống với mái ngói cong, cổng tam quan uy nghiêm, nằm dưới chân núi xanh. Không gian rộng rãi, thanh tịnh, là nơi du khách dâng hương tưởng nhớ những người đã hy sinh trên hòn đảo này.

Đền thờ Côn Đảo với kiến trúc truyền thống. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

4. Những bãi biển hoang sơ

Côn Đảo có nhiều bãi biển đẹp với cát trắng, nước trong xanh và ít người. Bãi Đất Dốc ở phía đông nam đảo nổi tiếng với bãi cát dài, nước trong. Bãi Đầm Trầu gần sân bay là nơi du khách có thể vừa tắm biển vừa ngắm máy bay hạ cánh sát ngay trên đầu. Ngoài ra còn có bãi Lò Vôi, bãi An Hải gần trung tâm, rất thuận tiện để tắm biển, ngắm hoàng hôn.

Bãi Đất Dốc với bãi cát dài và nước trong xanh. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Một bãi biển hoang sơ trên đảo Côn Sơn. Ảnh: Tycho / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Khung cảnh thiên nhiên vùng Cỏ Ống. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

5. Mũi Cá Mập và những cung đường ven biển

Mũi Cá Mập nằm trên cung đường ven biển từ thị trấn đi Bến Đầm, là mỏm đá nhô ra biển với tầm nhìn thoáng đãng ra Hòn Bà và những hòn đảo xa. Nơi đây rất đẹp vào sáng sớm và chiều muộn, khi nắng dịu phủ lên mặt biển. Gần đó là Mũi Tà Bê và Bến Đầm, cảng cá và cảng tàu chính của đảo, với những con thuyền neo đậu giữa vịnh được núi bao quanh.

Mũi Cá Mập nhìn ra Hòn Bà. Ảnh: Terminalwlyonline / Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Mũi Cá Mập trong nắng sớm. Ảnh: Terminalwlyonline / Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Mũi Tà Bê với biển xanh và vách núi. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Bến Đầm, cảng chính của Côn Đảo. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Vịnh Bến Đầm được núi non bao bọc. Ảnh: Lam Tr Th / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

6. Hòn Bảy Cạnh: mùa rùa biển lên bờ

Hòn Bảy Cạnh là hòn đảo lớn thứ hai của quần đảo, nổi tiếng là nơi rùa biển lên bãi đẻ trứng. Mùa rùa đẻ kéo dài khoảng từ tháng 4 đến tháng 10, cao điểm vào giữa năm. Với các tour do Vườn quốc gia tổ chức, du khách có thể nghỉ đêm trên đảo, theo chân kiểm lâm quan sát rùa đẻ trứng và thả rùa con về biển, một trải nghiệm đầy xúc động. Vùng biển quanh đảo cũng có những rạn san hô rất đẹp.

Hòn Bảy Cạnh, nơi rùa biển lên bãi đẻ trứng. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Lưu ý: số lượng khách được lên đảo xem rùa đẻ mỗi đêm có hạn, cần đăng ký trước qua Vườn quốc gia hoặc đơn vị lữ hành. Tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn của kiểm lâm: không dùng đèn flash, không chạm vào rùa và trứng.

7. Vườn quốc gia Côn Đảo và rừng nguyên sinh

Vườn quốc gia Côn Đảo bảo tồn cả hệ sinh thái rừng và biển, với nhiều loài động thực vật quý hiếm, rạn san hô, thảm cỏ biển và bò biển (dugong). Du khách có thể đi các cung trekking xuyên rừng như Bãi Bàng – Đất Thắm, Ông Đụng, Bãi Nhát, lặn ngắm san hô ở Hòn Cau, Hòn Tài, Hòn Bảy Cạnh. Giữa rừng xanh còn có những hồ nước ngọt yên bình.

Hồ nước ngọt giữa rừng xanh ở Côn Đảo. Ảnh: Tycho / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Chùa Vân Sơn (chùa Núi Một) nhìn ra biển. Ảnh: Tuderna / Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Giá vé tham khảo: vé vào Vườn quốc gia khoảng 60.000 đồng/người lớn; các tour lặn biển, xem rùa đẻ, trekking có hướng dẫn tính riêng.

Côn Đảo đẹp nhất vào mùa nào?

• Khoảng tháng 3 đến tháng 9: biển êm, nước trong, thích hợp tắm biển, lặn ngắm san hô, đi đảo. Tháng 4–10 là mùa rùa đẻ.

• Khoảng tháng 10 đến tháng 2: gió mùa, biển có thể động, tàu và một số tour đảo có thể tạm ngừng; phù hợp tham quan di tích.

Di chuyển đến và trong Côn Đảo

Cách nhanh nhất để đến Côn Đảo là đi máy bay từ TP.HCM, mất khoảng 45–60 phút đến sân bay Côn Sơn. Du khách cũng có thể đi tàu cao tốc từ Vũng Tàu, Cần Thơ hoặc Trần Đề (Sóc Trăng cũ), mất vài giờ tùy tuyến; tàu có thể tạm ngừng khi biển động. Trên đảo, thuê xe máy là lựa chọn phổ biến; ngoài ra có taxi, xe điện và xe đưa đón của khách sạn.

Gợi ý lịch trình 3 ngày 2 đêm

• Ngày 1: đến Côn Đảo, nhận phòng; chiều tham quan Bảo tàng Côn Đảo, Dinh Chúa Đảo, nhà tù Côn Đảo, Chuồng Cọp; tối viếng nghĩa trang Hàng Dương.

• Ngày 2: đi tour đảo, lặn ngắm san hô; hoặc tắm biển Đất Dốc, Đầm Trầu; chiều ngắm hoàng hôn ở Mũi Cá Mập hoặc dọc bờ kè.

• Ngày 3: sáng dạo biển, viếng miếu Bà Phi Yến, chùa Vân Sơn; mua đặc sản rồi về. Nếu đi vào mùa rùa đẻ, có thể thêm một đêm ở Hòn Bảy Cạnh.

Đi Côn Đảo với từng kiểu du khách

• Du lịch về nguồn: dành trọn thời gian cho hệ thống di tích, nghĩa trang Hàng Dương, Đền thờ Côn Đảo.

• Cặp đôi: bãi biển hoang sơ, ngắm hoàng hôn, nghỉ dưỡng ở resort yên tĩnh.

• Người lớn tuổi: tham quan di tích trong thị trấn, đi xe điện, tắm biển gần trung tâm; tránh trekking dài.

• Người yêu thiên nhiên: lặn biển, trekking rừng, xem rùa đẻ ở Hòn Bảy Cạnh.

Chi phí tham khảo

Côn Đảo có chi phí cao hơn nhiều điểm biển khác do phải vận chuyển hàng hóa ra đảo. Vé máy bay là khoản lớn nhất, nên đặt sớm. Khách sạn, nhà nghỉ trong thị trấn có giá từ vài trăm nghìn đến hơn một triệu đồng mỗi đêm; resort cao cấp có giá cao hơn nhiều. Thuê xe máy khoảng 150.000–200.000 đồng/ngày. Hải sản tươi ngon nhưng nên hỏi giá trước.

Ăn gì ở Côn Đảo?

• Ốc vú nàng: đặc sản bám trên ghềnh đá, nướng hoặc luộc chấm muối tiêu chanh.

• Hải sản tươi: cua, ghẹ, mực, cá, tôm hùm, ăn ở chợ Côn Đảo hoặc nhà hàng ven biển.

• Bánh canh, bánh mì buổi sáng ở chợ: món ăn bình dân của người dân đảo.

• Quà mang về: hạt bàng, mứt hạt bàng, hải sản khô.

Bảo tàng Côn Đảo và Dinh Chúa Đảo

Trước khi đến các khu di tích, du khách nên ghé Bảo tàng Côn Đảo để có cái nhìn tổng quan về thiên nhiên, con người và lịch sử nhà tù trên đảo, qua nhiều hiện vật, hình ảnh và mô hình. Gần đó là Dinh Chúa Đảo, nơi ở và làm việc của các đời chúa đảo thời Pháp, với kiến trúc châu Âu cổ kính và khu vườn rộng. Hai điểm này cùng với nhà tù dùng chung một vé tham quan, rất thuận tiện để đi trong một buổi.

Nên ở khu vực nào khi đến Côn Đảo?

• Khu trung tâm (đường Tôn Đức Thắng, Phạm Văn Đồng): gần bờ kè, chợ, bảo tàng, nhà tù và nghĩa trang Hàng Dương, tiện đi bộ, đạp xe.

• Khu vực bãi Đất Dốc, bãi An Hải: có các resort yên tĩnh, bãi biển riêng, hợp nghỉ dưỡng.

• Gần sân bay (Cỏ Ống): hợp với người có chuyến bay sớm hoặc muốn ở gần bãi Đầm Trầu.

Du lịch có trách nhiệm ở Côn Đảo

Côn Đảo vừa là vùng đất thiêng, vừa là khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng. Vì vậy, du khách nên hạn chế đồ nhựa dùng một lần, mang theo bình nước cá nhân, không xả rác trên bãi biển và trong rừng. Khi lặn biển, không đứng lên san hô, không cho cá ăn; khi đi rừng, đi đúng đường mòn và không bẻ cây, bắt động vật. Những hành động nhỏ ấy góp phần giữ cho Côn Đảo mãi xanh và nguyên sơ cho các thế hệ sau.

Mẹo chụp ảnh đẹp ở Côn Đảo

• Sáng sớm ở Mũi Cá Mập, hoàng hôn dọc bờ kè trung tâm hoặc bãi Đầm Trầu.

• Chụp máy bay hạ cánh ở bãi Đầm Trầu, nhưng hãy giữ khoảng cách an toàn.

• Không chụp ảnh tạo dáng phản cảm tại nhà tù và nghĩa trang.

• Không dùng đèn flash khi quan sát rùa biển.

Lưu ý khi du lịch Côn Đảo

• Đặt vé máy bay, tàu và phòng sớm, đặc biệt dịp lễ và mùa hè.

• Kiểm tra thời tiết vì tàu có thể tạm ngừng khi biển động.

• Giữ thái độ trang nghiêm ở các khu di tích và nghĩa trang.

• Không bẻ san hô, không mang sinh vật biển ra khỏi môi trường tự nhiên, tuân thủ quy định của Vườn quốc gia.

Giá vé, giờ mở cửa và lịch hoạt động có thể thay đổi. Hãy kiểm tra thông tin mới nhất trước chuyến đi.

Nguồn ảnh

Ảnh đại diện: "Mũi Cá Mập (phía nhìn ra Hòn Bà) - Côn Đảo" – Terminalwlyonline / Wikimedia Commons, CC BY 4.0. Các ảnh trong bài được ghi nguồn ngay dưới ảnh.